DONDERDAG 04 FEBRUARI 2010 | 20:30 [lezing]
Film vóór film: van de camera obscura tot de mechanische televisie
Laterna Magica
Lezing door Thomas Weynants
Van de dertiende tot de negentiende eeuw vertoonden de vroege geprojecteerde beelden van de toverlantaarn een magisch schouwspel met vaak spectaculair ‘bewegende projecties’ en dit lang voor het ontstaan van de cinematografie die, paradoxaal, enkel bewegingsloze beelden gebruikt om perfecte beweging op te roepen aan de hand van illusie.
Vaak is het geprojecteerde bewegend beeld van de laterna magica te danken aan de gebruikte ‘software’: transparante miniatuurschilderijtjes op glas en zelfs opake objecten zoals marionetten. Tijdens een echte filmvertoning beweegt er helemaal niets op het witte doek, de ‘software’ bestaat hier uit een snelle opeenvolging van duizenden dia’s die kort maar bewegingsloos worden geprojecteerd. Hier zijn bijzondere bewegingsmechanismen (maltezerkruis en vlinder) van de hardware (camera en projector) verantwoordelijk voor de illusie van beweging die deze talloze dia’s voor onze ogen weten op te roepen. Onze ogen worden letterlijk bedrogen, een belangrijk fenomeen dat cinematografie in rechtstreeks verband brengt met goochelkunst. Heel wat goochelaars zoals Georges Méliès spelen inderdaad een belangrijke rol in de vroegste periode van de cinema en ontwikkeling van basistechnieken zoals stop-motion. Aan de hand van diverse oude media zoals de laterna magica, thaumatrope, phenakistiscoop, zootroop, praxinoscoop, choreutoscoop, anamorfose, peepshow, fotografie … wordt duidelijk gemaakt hoe de cinematografie uit wetenschappelijke hoek (als techniek) rond 1870 is ontstaan en later gevolgd werd door de geboorte van de narratieve film na 1895. Voorheen werd deze verzameling van zeer diverse visuele media samengebracht onder de noemer precinema. Naast het fascinerende verhaal van deze op zichzelf staande spectaculaire vormen van vermaak, illustreert de lezing duidelijk om welke redenen de term precinema bij de nieuwe generatie media-archeologen stilaan in onbruik raakt. (Thomas Weynants)
Info www.visual-media.eu
Thomas Weynants (°1964) is verbonden met ‘Cinema Zuid’ (MuHKA, Antwerpen) en de KASK in Gent. Zijn onderzoek focust op vroege visuele media of media-archeologie en andere verwante populaire media zoals kermisattracties, goochelkunst, Victoriaanse theatertechnieken, spiritisme, cabaret en vaudeville. Hij geeft lezingen en is coauteur van onder meer Servants of Light, the Book of the Lantern (1997) en Encyclopedia of the Magic Lantern (2001). Hij bereidt momenteel een publicatie voor rond media-archeologie.
